राकेश मजुवादेउरालीमा बस्थ्यो । बा त्यहींको स्वास्थ्य चौकीमा काम गर्नुहुन्थ्यो । दीपिका, उर्मिला, रमा, मालती, प्रक्रिया, प्रल्हाद र प्रकाश उसका मनमिल्ने साथीहरु थिए । बा कहिलेकाहिँ बजार डुलाउन पनि लानुहुन्थ्यो । पहिलोपटक देखेका र नाम नजानेका वस्तुहरुको बारेमा ऊ खुवै जिज्ञासा राख्थ्यो । उहाँ प्रत्येक प्रश्नको उत्तर दिनुहुन्थ्यो । उ द· पथ्र्यो । खुसी हुन्थ्यो । र एकान्तमा पनि रमाउँथ्यो ।

मन्दिर, आफन्तहरु र स्थानीय सङ्घ-संस्थाहरुको बैठक जहाँ जाँदा पनि बाको पछि लाग्थ्यो । विभिन्न ठाउँहरुमा घुम्न डुल्न पाउँदा दङ्ग पर्थो। साथीहरुलाई बाले दिएको मायाको बखान गथ्र्यो । साथीहरु त्यस्तो कुरा सुनेर डाढसमेत गर्थे । "हाम्रा बाले पनि उसको बाले जस्तै माया गरे कस्तो हुन्थ्यो हगि ?" एक आपसमा  गफिन्थे ।

"तिम्रो जिल्लाको ऐतिहासिक र धार्मिक महत्वका दुइ ठाउँको नाम भन त," एक दिन नेपाली पढाउने गुरुले कक्षामा सोध्नुभयो । कसैले पनि बताउन सकेनन् । "जिल्लाको मात्र हैन देशभरिकै महत्वपूण ठाउँहरुको बारेमा पनि जानिराख्नुपर्छ । अर्को दिन थाहा पाउनेहरुसँग सोधखोज गरेर आउनु ।" सामूहिक रुपमा सबैलाई निर्देश गरी उहाँ कक्षा कोठाबाट बाहिरिनु भयो ।

सबैको मनमा उत्सुकता थपियो । "कसरी थाहा पाउने होला ?" आमासँग सोध्छु रमाले भनी । "मलाई त भाउजुले बताइदिनु हुन्छ" मालतीले सुनाई । "खै हजुरआमालाई थाहा छ कि ?" प्रकृयाले अव्यवस्थित पाराले भनी । "मलाई त मामाले सिकाइदिनु हुन्छ" प्रल्हादले ढुक्क भएर भन्यो । प्रकाश र दीपिकाले केही पनि   भनेनन् । केवल साथीहरुका कुरा सुनिरहे ।

अर्को दिनको कक्षामा गुरुले नेपालका प्रख्यात धार्मिक स्थलहरुमध्येको “गढीमाई”को बारेमा बताउनुभयो । सबैले रमाइलो मानेर सुने । "कस्तो होला गढीमाईको मन्दिर" तिनीहरुको मनमा कौतूहलता जन्मियो । उहाँले नै भन्नुभयो, "त्यहाँ प्रत्येक पाँच-पाँच वर्षा भव्य मेला लाग्छ । लाखौं मानिसहरु मेला भर्न आउँछन् । हजारौंको संख्यामा राँगा र बोकाहरु काटिन्छन् । संसारमा सबैभन्दा बढी बलि दिइने थोरै देवस्थलहरुमा यसको नाम पनि आउँछ । त्यो पाँच-पाँच वर्षा मेला लाग्ने वर्षअहिले हो ।"

राकेशले बालाई मेला भर्न जाउँ है बा भनेर धेरै करकर गर्‍यो । यस्तै करकर प्रकृया, दीपिका, उर्मिला, रमा, मालती, प्रकाश र प्रल्हादहरुले पनि गरे । तर कसैका बाले पनि छोराछोरीका बोलीमा साथ दिइरहनुभएको थिएन । तथापि उनीहरुमा जीवित रहर थियो त्यो मेला हेर्ने । केही दिनपछि विद्यालयको प्राङ्गणमा अभिभावक भेला भयो । सबै अभिभावकहरुको सुझाउ र सल्लाहबमोजिम आठमा पढ्ने छात्रछात्रालाई लिएर प्रधानाध्यापक ‘गढीमाई’को मेला भर्न जाने हुनु भयो । राकेशसहित उसका साथीहरु दङ्ग परे ।

तिनीहरुलाई बोकेर हिंडेको बस पहिलो दिन नारायणघाटमा र दोस्रो दिन कलैयामा बास बस्यो । बस ‘गढीमाई’मै पुग्थ्यो तर सबैजना कलैया बजारमा राकेशको बाको साथी मगरुको घरमा बसे । भोलिपल्ट सबेरै तिनीहरु पैदलै बरियापुरको लागि हि“डे । बाटामा मान्छेहरुको लस्कर देखिन्थ्यो । यातायातका साधनहरु पनि त्यतिकै थिए । कतै खाली थिएन । राकेशको बासंगै विद्यालयका प्रधानाध्यापक र अन्य दुइजना शिक्षकहरु पनि हुनुहुन्थ्यो । बत्तीस विद्यार्थी र तीनजना शिक्षकको टोली घरबाट हिँडेको पर्सिपल्ट बिहान दस बजे बरियापुर पुग्यो ।

मन्दिर असाध्यै घुइँचो थियो ।"दर्शन भोलि गरौं" राकेशको बाले प्रस्ताव राख्नुभयो । "हुन्छ" प्रधानाध्यापकले टाउको हल्लाउंदै भन्नुभयो । "कि आजै गर्ने" उहाँले विद्यार्थीहरुतिर फर्किएर सोध्नुभयो । "हैन, भोलि नै गर्ने" दीपिका र मालतीले भने । अहो ! कति धेरै मान्छेहरु, कति राँगा-बोका ढालिएका, परेवा उडेका र कुखुराहरु काटिएका छक्क परे । पहिले त्यस्तो कहिल्यै देखेका थिएनन् । मान्छेहरुका पहिरन बेग्लै थियो । विभिन्न खेल, तमासा, पसल, भेषभूषा, आवतजावत र यातायातका साधनहरु दङ्ग पर्दै हेरिरहे ।

एकरात स्थानीय शिक्षककै घरमा बसे । राकेशको बाका साथी भएकाले ती शिक्षकले उनीहरुलाई सहयोग गर्नुभयो । गढीमाईको मेलामा त्यहाँको विद्यालय बन्द हुने भएकाले विद्यार्थीहरुलाई भेट्न भने सकेनन् । र्फकने बेलामा प्रधानाध्यापकले आफ्नो जिल्लामा रहेको धार्मिक स्थल ‘मनकामना’ र ऐतिहासिक स्थल ‘गोरखा दरबार’ हेर्न आउने निम्ता दिनुभयो । ती शिक्षकले पनि त्यो निमन्त्रणा स्वीकार गर्नुभयो ।

६ दिनको यात्रापछि त्यो टोली गोरखा फर्कियो । वरियारपुरमा आफूले देखेका, खाएका र सुनेका कुराहरु विद्यार्थीहरुले धेरै दिनसम्म एकअर्कालाई सुनाइरहे । आफ्ना विद्यार्थीहरुलाई नयाँ ठाउँ देखाउन पाएकोमा प्रधानाध्यापक पनि सन्तुष्ट देखिनुहुन्थ्यो । विद्यार्थीहरु पनि मक्ख थिए । शिक्षक र विद्यार्थीहरुलाई एक साथ सहयोग गर्न पाएकामा राकेशका बा अझै प्रफुल्लित हुनुभएको थियो ।